De waarde van goed werk

[Inleiding]

Veel leraren hebben weleens de video gezien waarin werk van leerling Austin wordt getoond. Hij heeft de opdracht gekregen om als een wetenschapper naar een vlinder te kijken en deze zo precies mogelijk na te tekenen. Na veel feedback, aanpassingen en verbeteringen lukt het de jonge Austin een prachtige vlinder te tekenen. De man die in de video het werk van Austin presenteert en becommentarieert is John Berger. Hij strijdt als leraar al veertig jaar voor goed werk van zijn leerlingen.

[Leraar en bouwvakker]

John Berger heeft lange tijd twee banen gehad. Naast leraar in het Amerikaanse basisonderwijs was hij in de weekenden en vakanties bouwvakker. Het ambacht van bouwvakker vraagt dat er goed werk wordt geleverd. Dit streven naar werk van hoge kwaliteit is ook een van de uitgangspunten van Berger in zijn klaslokaal. Hij verwacht niet alleen van zichzelf, maar ook van zijn leerlingen werk van hoge kwaliteit. In dit artikel onderzoek ik wat die hoge kwaliteit van werk is, hoe Berger dit in zijn leslokaal bewerkstelligt en wat jij als leraar hiervan kunt gebruiken voor je eigen lespraktijk.

[Michaela School]

Voordat ik inga op het werk van Berger, neem ik je mee naar de Londense Michaela School. De school staat als strikt bekend. Er wordt op een hoog niveau en in een razend tempo les gegeven. Een les van vijftig minuten ís een les van vijftig minuten. Er wordt maar weinig onderwijstijd gelekt en leerlingen en leraren werken tijdens een les hard aan de doelen die behaald moeten worden. De school staat in een sociaal gezien zwakke wijk, maar de lat ligt voor de leerlingen hoog. Dit geldt voor een vak als Engels, maar evengoed voor de creatieve vakken. De leerlingen maken prachtig werk. De school geeft aan dat ze bij elk vak hoge verwachtingen van leerlingen hebben; de creatieve vakken vormen hierop geen uitzondering. Men is op deze school niet tevreden met half werk. Dit geldt voor de leraren én de leerlingen.

[Portfolio]

Berger werkte jarenlang op een dorpsschool in de Amerikaanse staat Massachusetts. Je zou verwachten dat in een school die de plaatselijke gemeenschap bedient het al snel voldoende is. De kans dat de leerlingen hun dorp dan wel streek zullen verlaten is klein en voor velen ligt het werk in een familiebedrijf of een lokale onderneming reeds te wachten. Maar Berger liet zich hierdoor niet belemmeren. Hij leerde zijn leerlingen om werk van hoge kwaliteit te produceren. Het vakmanschap dat hem leerde om als bouwvakker goed werk na te streven, legde hij in de klas zijn leerlingen op. In de loop der jaren bouwde hij een portfolio op met bijzonder werk van zijn leerlingen. En hoewel Berger zich bescheiden opstelt, is dat portfolio het venster naar een kijk op leerlingen die uitdagend en inspirerend is. Want de onderliggende vraag is of elke leerling in je klas een Austin kan zijn en wat ervoor nodig is om dit te bereiken. Ik zal in het vervolg van dit artikel een aantal aspecten uit Bergers aanpak bespreken en die als mogelijke interventie presenteren. Het belangrijkste uitgangspunt voor Berger bij zijn streven naar excellent werk van leerlingen is de waarde die uit goed werk spreekt.

[Het belang van waarde]

Ontegenzeggelijk laat het streven naar excellent werk een waarde zien die we in het onderwijs weleens vergeten. Het gaat er in eerste instantie om dat Berger van zijn leerlingen geen middelmatig werk accepteert. Als bouwvakker en als leraar streeft hij ernaar om goed werk af te leveren. Die standaard die hij hierbij hanteert legt hij zijn leerlingen voor. Hij laat leerlingen zien wat hij van ze verwacht en helpt ze erbij dit ook te bereiken. Het belang hierbij is dat leerlingen leren dat wat zij maken, schrijven, tekenen of bedenken aan hoge kwaliteitseisen moet voldoen en dat het hierdoor voor henzelf en voor anderen iets wordt om van te genieten en te leren. Dat leren vindt ook plaats bij de leerlingen. Zij leren dat het afleveren van goed dan wel excellent werk volharding vraagt en de bereidheid om herhaaldelijk kritisch naar het werk te kijken en dit te verbeteren. Leerlingen leren op deze manier ook een standaard die hen van pas komt in hun latere leven. Je kunt immers als automonteur, aspergeteler, lerares, chirurg of balletdanser geen half werk leveren.

Het gaat er in beginsel om dat leraren de waarde van excellent werk inzien. Ik weet nog hoe ik eens met een aantal collega’s een project draaide rondom slootonderzoek. De leerlingen wisten veel over de dieren die in de sloot leefden. Ze konden aangeven of de sloten schoon waren of verontreinigd en ze hadden zicht op de processen die in de sloot plaatsvonden. We besloten de leerlingen een presentatie te laten maken over een door hen gekozen slootdiertje. De leerlingen moesten de informatie zo opschrijven dat iemand die geen kennis had van het dier goede informatie kreeg om hen zelf iets over het dier te kunnen laten vertellen. Hun ouders waren hierbij het publiek waarvoor de leerlingen schreven. Verder moesten de leerlingen de informatie verwerken in een boekje, dat ze zelf maakten, voorzagen van een voorwoord en een inhoudsopgave. Bij dit alles hadden we uitgewerkte voorbeelden gemaakt die de leerlingen konden raadplegen. Naast het belang van het maken van iets van waarde, de volharding die het vroeg om goede teksten en tekeningen te maken en aan de vormgeving te denken, was hier ook veel tijd voor nodig. De tocht naar excellent werk van leerlingen vraagt om tijd. Je moet het zo belangrijk vinden, dat je de druk vanuit het curriculum of de jaarplanning even laat voor wat het is en durft te blijven schaven aan het werk waarmee je leerlingen bezig zijn.

[Hoge verwachtingen]

Berger toont dat het maken van goed werk volharding vraagt van zowel de leerling als de leraar en dat je er tijd voor moet maken. Een bouwvakker bouwt niet in een namiddag een huis en een kunstenaar schildert niet in een vrij uurtje een meesterwerk. En leerlingen knutselen niet in op een vrijgekomen uurtje een mooie uitvinding in elkaar. Maar naast deze aspecten, zit er nog iets verborgen in de visie op goed werk van leerlingen en dat is namelijk dat hij hoge verwachtingen heeft voor ál zijn leerlingen. Door z’n leerlingen te laten ervaren dat zij kwalitatief hoogstaand werk kunnen maken en dit feitelijk ook te eisen, laat Berger zijn grote geloof in de capaciteiten van zijn leerlingen zien.

Ik bezocht eens een conferentie over schrijfonderwijs. Rond de presentatie van de herziene uitgave van Van Nordens boek Iedereen kan leren schrijven lieten scholen werk van leerlingen zien. Dit was uitermate interessant en leerzaam. Je zag enerzijds de liefde en het talent voor het schrijven van teksten, terwijl je anderzijds het idee kreeg dat de teksten nog niet af waren. Zo werd een tekst getoond over koningin Wilhelmina. Daarin stond een historische onjuistheid. In een andere tekst had een leerling iets geschreven over vulkanisme wat niet geheel juist was. Met wat meer tijd, volharding en het benadrukken van het belang van excellent werk hadden deze leerlingen nog een betere versie kunnen schrijven.

[Het belang van balans]

De video van Austin toont de fases van de ontwikkeling van zijn werk. Je ziet bij wijze van spreken de metamorfose van een matig kijkende leerling naar de blik van de wetenschapper. Daarin schuilt nog een uitdaging. Dat laat Richard Sennet mooi zien in De ambachtsman. Je moet als ambachtsman kunnen bepalen wanneer iets goed is en of een verandering niet nog tot een verbetering leidt. Dat oefenen in de klas laat voor leerlingen zien hoe belangrijk het is dat een vakman zijn werk bekijkt, verbetert, beoordeelt en – in overleg met anderen – het moment bepaalt waarop het af is. Berger kan een inspiratie zijn bij het maken van werk van hoge kwaliteit. Hiervoor is naast het belang van goed werk, volharding en tijd ook belangrijk dat jij als leraar hoge verwachtingen hebt van je leerlingen. En wie heeft die nu niet?

Literatuur:

Berger, Ron (2003). An Ethic of Excellence. Building a Culture of Crafmanship with Students. Portsmouth NH, Heinemann.

Sennet, Richard (2008). De ambachtsman. De mens als maker. Amsterdam, J.M. Meulenhoff bv.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s