Een rommeltje in school

In de kern doen we allemaal hetzelfde. Of je leerlingen nu 8 of 18 jaar oud zijn, we doen als leraren wat David Ausubel als volgt omschreef: “The most important single factor influencing learning is what the learner already knows. Ascertain this and teach him accordingly.” Ik leg in mijn groep 8 niet uit wat de theorie van het afnemend nut is, omdat ze nog veel economische kennis missen, terwijl mijn collega in VWO-6 zich niet meer buigt over de vraag wat een stoffelijk bijvoeglijk naamwoord is. We weten waar de leerlingen zich in hun ontwikkeling (moeten) bevinden en sluiten daarbij aan.

Tijd voor een anekdote.

Ik had eens een collega die er al 25 jaar lesgeven op had zitten toen ik als broekie zijn collega werd. Ik neem u mee naar de Jordaan. Een wijk die altijd aan elkaar had gehangen van het volkse en toen ik er kwam werken net een transitie had doorgemaakt naar een wijk waar de hoogopgeleide vrije ouders waren neergestreken. Mijn collega Fred had nog les gegeven aan de generatie-Holleeder. Zijn lokaal had twee deuren. Als hij de ene inliep, dan renden zijn leerlingen de andere deur uit. Daar had hij al snel genoeg van en met een paar zesduimers zorgde hij ervoor dat de tweede deur niet meer open kon. Vanaf dat moment werd er ‘gewoon’ lesgegeven. “Willem, wat is 6 x 71?” Dat soort werk.

Kijk wat Ausubel noteerde mag dan wel ons uitgangspunt zijn, maar nog te vaak komen we er niet toe om les te geven. Het is in de klas een bende en leerlingen luisteren onvoldoende. Dat dit een Nederlandse ziekte is, blijkt wel uit allerlei observaties en studies. Wellicht herinnert u zich nog een pamflet van schrijver Thomas Rosenboom. Daarin beschreef hij Nederlandse leerlingen die roepend, schreeuwend en rennend hun weg door de Amsterdamse binnenstad zochten. Kwamen er buitenlandse leerlingen langs, dan was het rustig en stil. In een rapport van een Europese organisatie (OECD?) werd vastgesteld dat het nergens in het onderwijs zo onrustig was als in Nederland.

En dat ligt toch echt aan de leraren en de school.

Een ander voorbeeld.

Een ambtenaar van de gemeente Amsterdam bracht een bezoek aan onze school. Ze ging een stuk schrijven over passend onderwijs en had onze school uitgekozen om als voorbeeld te gebruiken. Ze merkte op dat ze in alle jaren dat ze in Amsterdam scholen had bezocht nog nooit op een school was geweest waar het zo rustig en netjes was.

Dat dus.

Voor ons zijn afspraken over gedrag een wezenlijke voorwaarde om tot leren te komen. Eva en ik namen een school over met veel externaliserend gedrag. Het gedrag van de vmbo-leerlingen dat Johannes Visser in zijn artikel in de Correspondent beschreef herkenden wij uit de groepen 6/7 en 8 die we in september 2016 aantroffen. Sommige leerlingen hadden het idee dat zij de baas waren en mochten beslissen wat ze gingen doen. Het is dan de taak van de school om duidelijk te maken dat het zo niet zit. Dat moet een gezamenlijke handeling zijn, van het gehele team. En daar moet je ook de ouders en de leerlingen bij betrekken. Anders wordt het niets.

Ik krijg weleens de indruk dat lastige groepen als een hete aardappel worden doorgeschoven. Of dat startende leraren nu juist die groepen krijgen die hun ervaren collega’s willen mijden als de pest.

Kijk, als het goed gaat in een groep is dat ons aller verdienste, want we vormen samen (leerlingen, ouders en de medewerkers van de school) de school. Gaat het mis, dan is het de taak om daar in gezamenlijkheid over na te denken en – indien nodig – in te grijpen. Maar daar zit nog wel een proces voor. Namelijk dat je binnen je school een algemeen gedeelde opvatting hebt over geaccepteerd gedrag. Vanaf de voorschool slijpen wij ritmes en routines in. Sommige mensen noemen dat strikt, ik zou zeggen dat het noodzakelijk is.

Laten we eens een uitstapje maken en de PBS-piramide erbij pakken. In die piramide kun je leerlingen indelen als het gaat om zaken als het behalen van een PBS piramidelesdoel of  het vertonen van gewenst gedrag. Voor het grootste deel van de leerlingen is een basisaanpak passend. We denken hierbij aan 85% van de leerlingen. Sommige leerlingen hebben een iets intensievere aanpak nodig en slechts enkele leerlingen een zeer intensieve aanpak. Nu kun je denken dat je met een gedragsaanpak die is gericht op de middenmoot ver komt. Maar wij hebben ervoor gekozen om onze school zo in te richten dat vrijwel elke leerling er een plek kan vinden. De school is opgeruimd, alle lokalen hebben een gelijke inrichting en de afspraken die we hebben omtrent worden door iedereen gevolgd en nageleefd.

Op veel scholen is het een rommeltje. Overal liggen spullen, zaken worden niet opgeruimd en alle klassen hebben een eigen inrichting of uitstraling. Van een gezamenlijke aanpak is geen sprake. Ik hoorde deze week het knettergekke verhaal van een middelbare school waarvan 30% van de leerlingen moest worden besproken vanwege normafwijkend gedrag. 30%! Het is chaos in die school en dat is niet vanzelf gebeurd.

Ik denk dat het cruciaal is dat een schoolteam kristalheldere afspraken heeft omtrent gedrag, omtrent de omgang van leerlingen met elkaar en met de leraren. Pedagogiek speelt hierbinnen een centrale rol. Vrijwel al onze leraren hebben het traject pedagogische tact gevolgd of volgen dit. Wie ben jij? Wat neem jij mee de klas in en hoe maak je contact met de groep leerlingen? Wat heeft deze groep specifiek nodig? Dit zijn allemaal zaken die je als leraar moet doordenken om van je taak een succes te kunnen maken. Een fundament met duidelijke regels en routines schragen dit proces.

Je moet als school, als team en als leraar er nooit vanuit gaan dat vanzelfsprekendheden dit blijven. In het werk van Thijssen staat een prachtige passage te lezen over hoe Staal bemerkt dat de regels in de klas langzaam versloffen. Het wordt tijd om de teugels aan te trekken. Dan kan alleen als je die teugels hebt. In het stuk van Visser ben ik ze niet tegengekomen.

 

 

2 gedachten over “Een rommeltje in school”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s